Bir İlişkide Kendimizden Vazgeçtiğimizi Nasıl Fark Ederiz?
İlişkide kendinden vazgeçmek her zaman büyük bir kararla başlamaz. Bazen söylemekten vazgeçtiğimiz bir düşüncede, sürekli ertelediğimiz bir ihtiyacımızda ya da istemediğimiz hâlde verdiğimiz bir “evet” cevabında kendini gösterebilir.
Önce küçük görünen bu tercihler, zamanla bizi şu soruyla karşı karşıya bırakabilir: “Ben bu ilişkide ne istiyorum?”
Birini sevmek, onun ihtiyaçlarını önemsemeyi ve zaman zaman esnemeyi içerir. Peki, birlikte bir yaşam kurarken kendi sesimize ne kadar yer bırakıyoruz?
Uyum sağlamak ile kendinden vazgeçmek arasındaki fark
Her ilişkide farklı istekler, alışkanlıklar ve beklentiler vardır. İki kişinin her konuda aynı şeyi istemesi gerekmez. Bazen birinin tercihine uyulur, bazen ortak bir seçenek bulunur, bazen de ayrı planlar yapılır.
Örneğin partnerinizin zor bir gününde kendi planınızı değiştirip yanında kalmayı seçebilirsiniz. Bu, tek başına kendinizden vazgeçtiğiniz anlamına gelmez. Burada önemli olan, kararın sizin için ne kadar gönüllü olduğu ve ilişkinin genelinde iki kişinin ihtiyaçlarına da yer açılıp açılmadığıdır.
Şu iki cümle arasındaki farkı düşünün:
“Bugün onun yanında olmak istiyorum; kendi planımı başka bir güne alabilirim.”
“Kendi planımı yaparsam bana kızar. İstemesem de vazgeçmeliyim.”
Dışarıdan aynı görünen davranışın arkasında çok farklı deneyimler olabilir. Bu nedenle yalnızca ne yaptığınıza değil, bunu hangi koşullarda seçtiğinize de bakmak gerekir.
İlişkide kendinden vazgeçmek nasıl görünebilir?
Aşağıdaki örnekler bir tanı listesi değildir. Tek bir davranıştan ilişki hakkında kesin sonuç çıkarılamaz. Ancak sık tekrarlanan durumları fark etmek için başlangıç olabilirler.
Kendi tercihinizi söylemeden önce karşı tarafın cevabını hesaplamak
Nereye gitmek istediğinizi düşünmeden önce onun neye itiraz edeceğini düşünüyorsunuz. Zamanla “Ben ne isterim?” sorusu yerini “Hangisini söylersem sorun çıkmaz?” sorusuna bırakıyor.
Kırgınlığınızı sürekli küçültmek
Bir davranış sizi üzse de “Bunu söylemeye değmez” diyerek konuyu kapatıyorsunuz. Bir meseleyi konuşmamayı seçmekle, kırgınlıklarınızı sürekli saklamak arasında fark vardır.
Hayatınızdaki diğer alanları hep ertelemek
Arkadaşlarınız, ilgi alanlarınız veya kişisel hedefleriniz için ayırdığınız zaman giderek azalıyor. Burada yalnızca ne kadar zaman ayırdığınız değil, bu değişimden memnun olup olmadığınız da önemlidir.
İstemediğiniz bir şeye evet dedikten sonra kendinize kızmak
O anda karşı tarafı üzmemek için kabul ediyor, sonrasında kendi ihtiyacınızı yine geri plana attığınızı düşünüyorsunuz. Bu durum tekrarlandığında, verdiğiniz cevapla gerçek tercihiniz arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Sessiz kalırken neyi korumaya çalışıyoruz?
Kendinizi ifade etmekte zorlandığınız bir anı düşünün. O anda susmak sizin için ne sağladı?
Tartışmayı mı erteledi? Yanlış anlaşılma ihtimalini mi azalttı? Karşı tarafın üzülmesini mi önledi? Yoksa ne istediğinizi siz de henüz bilmiyor muydunuz?
Herkesin sessizliğinin nedeni aynı değildir. Bu yüzden kendinize hemen “Neden böyleyim?” diye yüklenmek yerine, daha somut bir soru sorabilirsiniz:
“O anda konuşsaydım ne olmasından çekiniyordum?”
Ardından ikinci soruyu ekleyin:
“Konuşmadığımda benim için ne oldu?”
Bu iki soruyu birlikte düşünmek, kısa vadede korumaya çalıştığınız şeyle kendi üzerinizdeki etkisini görmenize yardımcı olabilir.
Kendi ihtiyacınızı ifade etmek nasıl başlayabilir?
Büyük bir konuşma yapmak zorunda değilsiniz. Önce küçük ve belirli bir durumu seçebilirsiniz.
Örneğin her hafta sonu bütün planların birlikte yapıldığını düşünün. Siz ise bir akşam arkadaşlarınızla görüşmek istiyorsunuz. İsteğinizi şöyle ifade edebilirsiniz:
“Bu cumartesi arkadaşlarımla görüşmek istiyorum. Pazar günü birlikte zaman geçirmek için plan yapabiliriz.”
Ya da yorgun olduğunuz hâlde uzun bir konuşmayı sürdürmekte zorlanıyorsanız:
“Söylediklerini dinlemek istiyorum ama şu an çok yorgunum. Bu konuyu yarın daha sakin bir zamanda konuşabilir miyiz?”
Hemen yanıt vermeniz gerektiğini hissettiğiniz durumlarda ise düşünmek için zaman isteyebilirsiniz:
“Buna şimdi karar vermek istemiyorum. Biraz düşünüp sana döneceğim.”
Bu cümleler, karşı tarafın mutlaka olumlu yanıt vereceği anlamına gelmez. Ancak ne istediğinizi açıklaştırır ve karşılıklı konuşulabilecek bir konu hâline getirir.
Sınır koymak, karşı tarafı yönetmek değildir
Bir sınır, sizin neye katılabileceğinizi ve hangi koşullarda kendinizi rahat hissettiğinizi ifade eder. Karşı tarafın bütün seçimlerini kontrol etmek için kullanılan bir kural değildir.
“Benim dışımda kimseyle görüşemezsin” demekle, “Ben de arkadaşlarıma zaman ayırmak istiyorum” demek aynı şey değildir.
Benzer biçimde, “Bana hakaret edildiğinde konuşmaya ara vereceğim” ifadesi, kendi katılımınıza ilişkin bir sınır belirtir.
İlişkide kişisel alana sahip olmak, birlikte geçirilen zamanın değerini azaltmak zorunda değildir. Yakınlıkla bireyselliğin nasıl bir arada yaşanacağı, iki kişinin de söz sahibi olduğu bir konuşmanın konusu olabilir.
İhtiyacınızı söylediğinizde ne oluyor?
Kendi sesinize yer açarken yalnızca nasıl konuştuğunuza değil, nasıl karşılandığınıza da bakın.
Partneriniz sizi anlamaya çalışıyor mu? Farklı düşünse bile sözünüzü dinleyebiliyor mu? Ortak bir çözüm arayabiliyor musunuz? Yoksa her seferinde konuşma, ihtiyacınızın neden önemsiz olduğunu açıklamakla mı bitiyor?
Bir konuşmanın zor geçmesi tek başına bütün ilişkiyi tanımlamaz. Önemli olan, zaman içindeki tekrarlar ve sonrasında ne olduğudur. Yanlış anlaşılmalar konuşulabiliyor mu? Verilen sözler davranışlara yansıyor mu? İki taraf da gerektiğinde kendi tutumunu gözden geçirebiliyor mu?
İhtiyaçlarınızı söylemek tehdit, aşağılama, şiddet veya cezalandırılma korkusu yaratıyorsa mesele yalnızca doğru cümleyi bulmak değildir. Böyle bir durumda güvenliğinizi gözetmek ve destek almak önceliklidir. Sorumluluk, kendini “daha iyi ifade etmesi gerektiği” düşünülen kişiye yüklenemez.
Kendinize yeniden yer açmak
Bugün kendinize şu üç soruyu sorabilirsiniz:
- Bu ilişkide korumak istediğim, bana ait hangi alan var?
- Son zamanlarda söylemediğim hangi ihtiyacım tekrar tekrar karşıma çıkıyor?
- Bu hafta kendi isteğime yer açan küçük ve uygulanabilir bir adım ne olabilir?
Cevabınız bir arkadaşınızı aramak, ertelediğiniz bir etkinliğe dönmek veya bir konuda hemen cevap vermeden önce düşünmek olabilir.
İlişkide kendinden vazgeçmek üzerine düşünürken, geçmişteki seçimleriniz için kendinizi suçlamanız gerekmez. Önce bugün neye ihtiyaç duyduğunuzu anlamakla başlayabilirsiniz.
Amaç, her zaman kendi istediğinizi yapmak değildir. Kendi isteğinizin de konuşulabilir ve dikkate alınabilir olduğunu hatırlamaktır.
Bir ilişkide “biz” olurken, “ben” dediğinizde de duyulabilmelisiniz.
Psikolog Rengin Kılıç
Yararlanılan Kaynaklar
love is respect. What are my boundaries?
https://www.loveisrespect.org/resources/what-are-my-boundaries/
love is respect. Healthy Relationships — Boundaries & Expectations.
https://www.loveisrespect.org/resources/boundaries-expectations/
